Hanneke Schaap-Jonker

Godsdienstpsychologie

Welkom op mijn website!

Mijn naam is Hanneke Schaap-Jonker, en ik ben rector van het Kennisinstituut Christelijke GGZ, een gezamenlijk initiatief van Eleos en De Hoop GGZ, en daar verantwoordelijk voor wetenschappelijk onderzoek. Er zijn drie onderzoekslijnen, die zich richten op:

1. het effect van geloven op psychopathologie en behandeling,
2. de manier waarop geloof en geloofsbeleving beïnvloed worden door pathologie en behandeling, geloven onder invloed, en
3. continuïteit van zorg en de relatie met kerkelijke gemeenten.

Daarnaast houd ik me bezig met (behandel)methodiekontwikkeling en zorginnovatie wanneer het gaat om christelijk geloof en identiteit. Kennis extern delen behoort ook tot mijn taken. Meer info over het Kennisinstituut christelijke ggz kun je hier lezen. Verder ben ik gastdocent aan de Theologische Universiteit Kampen, waar ik colleges godsdienstpsychologie geef. In mijn eigen onderzoek richt ik me op psychologische processen in geloof, geloofsbeleving en geloofspraktijken. Een thema waar ik veel mee bezig ben is het godsbeeld van mensen.

Meer informatie over mij kun je hier vinden.

Uitgelicht

Interview in Woord en Dienst

1 oktober 2017

Voor het nummer van oktober 2017 van Woord en Dienst ben ik geïnterviewd over mijn werk bij het KICG en het belang van aandacht voorpsychische problematiek bij predikanten. Je kunt het artikel hier lezen.

Overdenking HGJB-jaarthema

22 juni 2016

Bij het HGJB-jaarthema 'delen in overvloed' schreef ik een overdenking over Barnabas onder de titel 'er is altijd iets te delen' Lees hier het hele verhaal.

Kennismakingsuitgave Vrouwenbijbel

11 februari 2016

Vandaag is er een kennismakingsuitgave van de Vrouwenbijbel (HSV) uitgekomen! Als hoofdredacteur was betrokken bij dit project. Bekijk hier de kennismakingsuitgave met het boek Ruth en een toelichtend interview of ga naar www.devrouwenbijbel.nl.

Boekje over preken voor kinderen

26 september 2015

Het boekje 'Alle aandacht! - Preken voor kinderen en jongeren' is in de aanbieding! Voor €4,50 zijn de laatste exemplaren bij mij te koop. Neem contact op.

Geloven is gezond

27 maart 2015

Vorig jaar ben ik geïnterviewd naar aanleiding van de uitkomst van wetenschappelijk onderzoek dat religieuze mensen minder psychische problemen hebben.
Lees het artikel.

Zondag met kinderen

1 april 2012

Interesse in een boekje voor iedere zondag om als gezin bewuster met de zondag om te gaan? Hier kun je het bestellen.

Onderzoek

Op dit moment ben ik bezig met een onderzoek over Godsbeeld, persoonlijkheidsstructuur en religieuze orthodoxie.

Het godsbeeld heeft betrekking op God zoals Hij door mensen persoonlijk gezien en ervaren wordt. De vraag: Wie is God voor u? geeft inzicht in het godsbeeld.

Voor onderzoeksdoelen en psychodiagnostiek kan gebruik gemaakt worden van de Vragenlijst Godsbeeld (VGB).

Download de vragenlijst   -   Sluit de uitleg


logogodsbeeld

Wat is een godsbeeld?

Met het godsbeeld wordt God zoals gezien en ervaren door het individu bedoeld. Het godsbeeld omvat zowel emoties als cognities met betrekking tot God. Als een centraal element in de geloofsbeleving is het godsbeeld verbonden met het psychische leven en het levensverhaal van het individu en heeft het een diagnostische en therapeutische waarde.

Over de vragenlijst

De Vragenlijst Godsbeeld (VGB), een vertaling en bewerking van de Duitse ‘Skalen zur Religiösen Beziehung’, is een zelfbeoordelinglijst die het godsbeeld wil meten. De lijst onderzoekt welke gevoelens iemand ervaart in relatie tot God en hoe hij/zij het handelen van God waarneemt. De dimensie gevoelens ten opzichte van God heeft 17 items en bestaat uit 3 schalen, namelijk positieve gevoelens (POS), angst (ANG), en boosheid (BOO). De dimensie die betrekking heeft op het handelen van God bestaat uit 16 items, verdeeld over drie schalen, namelijk ondersteunend handelen (OSH), heersend/straffend handelen (HSH) en passiviteit (PAS) (d.w.z. God handelt niet). In totaal zijn er 33 items. Respondenten geven op een 5-puntsschaal aan in hoeverre de items overeenkomen met hun beleving (1 = helemaal niet van toepassing, 5 = helemaal van toepassing). De vragenlijst is bedoeld voor volwassenen met een goed begrip van de Nederlandse taal, en kan individueel en groepsgewijs worden afgenomen. Afname duurt ongeveer vijftien minuten.

Normering

Om een betrouwbaar en valide instrument te construeren is een studie uitgevoerd onder 804 Nederlandse respondenten die behoorden tot verschillende religieuze denominaties. 244 respondenten waren in behandeling bij een GGZ-instelling. Zowel kerkelijke denominatie als mentale gezondheid blijkt een effect te hebben op het godsbeeld. Daarom zijn normscores berekend voor de totale groep, voor de niet-psychiatrische, en voor de psychiatrische subgroep. Verder zijn normscores berekend voor de verschillende kerkelijke groepen.
In 2009 is een studie onder Ggz-cliënten met een diagnose in het autistische spectrum uitgevoerd. Een autisme spectrum stoornis ??

Handleiding

De normeringstabellen zijn opgenomen in de ‘Handleiding Vragenlijst Godsbeeld’. Daarnaast biedt de handleiding een omschrijving van de vragenlijst en van de afzonderlijke schalen, en geeft zij informatie over de theoretische achtergronden en psychometrische kwaliteiten van de vragenlijst. Ook is een overzicht van relevante literatuur opgenomen.

Voor de volledige vragenlijst klik hier.
Voor de handleiding klik hier.
Voor de digitale scoringsfiles klik hier.

Wilt u de VGB gebruiken voor wetenschappelijk onderzoek, dan dient u contact met de auteur op te nemen.


Meer onderzoek waar ik aan werk is te vinden op de website van het Kennisinstituut Christelijke GGZ

Hieronder vindt u nog een overzicht van afgronde projecten. Bijbehorende publicaties vindt u hier.

  • Godsbeeld en autisme spectrum stoornissen
    Dit onderzoek is gedaan op verzoek van een GGZ-instelling. Wilt u ook onderzoek laten verrichten? Neem dan contact op.
  • Godsbeeld en het horen van de preek
    2002-2008: onderzoek relatie betekenis van de preek - godsbeeld, persoonlijkheid en gemoedstoestand van de hoorder
  • Godsbeeld, geestelijke gezondheid en religieuze cultuur
    2005-2006: alideringsstudie VGB; godsbeeld, geestelijke gezondheid, religieuze denominatie; persoonlijk godsbeeld - normatieve godsbeeld
  • Godsbeeld, geestelijke gezondheid en religieuze cultuur
    2000: onderzoek godsbeeld en persoonlijkheidspathologie.

Publicaties

2018

Schaap-Jonker, H. (2018). God representations and mental health: measurement, multiplicity, and the meaning of religious culture. Dissertation Vrije Universiteit Amsterdam. Link

Vliet, N.K. van, Schaap-Jonker, H., Jongkind, M., Van der Velde, N. & Van den Brink, A. (2018). De relatie tussen godsrepresentaties en suïcidaliteit bij christelijke patiënten met een depressieve stoornis. [The relation between God representation and suicidality in Christian patiënts with major depressive disorder.] . Tijdschrift voor Psychiatrie.

Schaap-Jonker, H. & Berg, F. van der (2018). Kerk is ook verantwoordelijk voor hoogbegaafden. Reformatorisch Dagblad. 22 januari Link

Brink, A. van den, Schaap-Jonker, H. & Braam, A.W. (2018). Moral objections and fear of hell: an important barrier to suicidality. . Journal of Religion and Health. https://doi.org/10.1007/s10943-018-0573-7 Link

Hooft, M.P. van der, Hoogendoorn, A.W., Balkom, A.J.L.M., Schaap-Jonker, H., Oppen, P van, Megen, H.J.G.M. van & Glas, G. (2018). Influence of Religion on Obsessive-Compulsive Disorder: Comparisons Between Dutch Nonreligious, Roman Catholic, and Protestant Patients. Psychology of Religion and Spirituality. Doi 10.1037/rel0000139

Jongkind, M., Brink, B. van den, Schaap-Jonker, H., Velde, N. van der & Braam, A.W. (2018). Dimensions of religion associated with suicide attempt and suicidal ideation in depressed, religiously affiliated patients. Suicide and Life-Threatening Behavior. doi: 10.1111/sltb.12456 Link

Vliet, N.K. van, Schaap-Jonker, H., Jongkind, M., Van der Velde, N. & Van den Brink, A. (2018). De relatie tussen godsrepresentaties en suïcidaliteit bij christelijke patiënten met een depressieve stoornis. [The relation between God representation and suicidality in Christian patiënts with major depressive disorder.]. Tijdschrift voor Psychiatrie 60 (8),511-520. Link

de Jong, E. en Schaap-Jonker, H. (2018). Geef beschouwing en overgave weer plek in pastoraat. Reformatorisch Dagblad (24-08-2018). Link

Schaap-Jonker, H. (2018). The function of religion in the context of re-experiencing trauma: analyzing a case study with the concepts of transformational and transitional object. In: Ganzevoort, R.R. & Sremac, S. (ed.),. Trauma and Lived Religion: Transcending the Ordinary (113-127). Palgrave Macmillan. Link

2017

H. Schaap-Jonker (red.) (2017). Breekbaar verbonden: hechtingsproblemen en geloofsvertrouwen Utrecht: Boekencentrum Link

H. Schaap-Jonker & F. van den Berg (2017). Van kersenbonbons tot onbesproken gevoelens: vrouwen en autisme. Hervormde Vrouw, 65. (3), 20-22. Link

Schaap-Jonker, H., Velde, N. van der, Eurelings-Bontekoe, E.H.M. & Corveleyn, J.M.T. (2017). Types of God representations and mental health: a person-oriented approach. International Journal for the Psychology of Religion 27, 199-214. Link

Schaap-Jonker, H. (2017). Psychische schade door theologische uitspraken: 5 tips om te voorkomen. Theoblogie. Link

Schaap-Jonker, H. (2017). De dominee is ook maar een mens: hoe ga je om met psychologische kwetsbaarheid?. Preekwijzer. Link

Schaap-Jonker, H. (2017). Angst voor God. Waarheidsvriend 18 (37), 8-10. Link

Schaap-Jonker, H. (2017). Autisme en geloof: beperkingen en uitdagingen. In dienst der genezing 46 (3), 8-11. Link

Schaap-Jonker, H. (2017). Wat heeft het allemaal voor zin? Aandacht voor existentieel herstel in de ggz is geen pastoraat. Eleosscript 001, 21-23. Link

Ouder ▽

2016

Schaap-Jonker, H., Egberink, I.J.L, Braam, A.W. & Corveleyn, J. (2016). An Item Response Theory Analysis of the Questionnaire God Representations. International Journal for the Psychology of Religion, 26. (2), 152-166 DOI: 10.1080/10508619.2014.1003520 Link

Schaap-Jonker, H. & F. van den Berg (2016). Autisme, geloof en kerk: een moeizame combinatie?. Onderweg 2 (13), 8-11. Link

Schaap-Jonker, H. (red.) (2016). Vrouwenbijbel Heerenveen: Jongbloed

E. de Jong & H. Schaap-Jonker (2016). Herstelgeoriënteerde zorg binnen de christelijke ggz: een inleiding. Psyche & Geloof, 27 (4), 197-205. Link

W. de Snoo-Glas, A. Verhoeff-Korpershoek & H. Schaap-Jonker (2016). E-health module Psychische klachten en christelijk geloof - Beschrijving van een interventie gericht op existentieel herstel. Psyche & Geloof, 27 (4), 217-225. Link

2015

Schaap-Jonker, H. (2015). Zelfontplooiing en kwetsbaarheid binnen de matrix van autonomie en verbondenheid: een godsdienstpsychologisch perspectief. In: Paul, H. & Slob, W. (red.). Zelfontplooiing: een theologische peiling (61-76). Zoetermeer: Boekencentrum.

Schaap-Jonker, H. (2015). Relationele ervaringen. [serie Godsbeeld, in relatie tot mensbeeld]. Waarheidsvriend. 16-10-2015 Link

Schaap-Jonker, H. (2015). Ken je dat gevoel dat iemand je niet moet? Over geloof, gevoel en godsbeeld. Onderweg 1 (20), 54-56. 31-okt-2015 Link

Muthert, H. & Schaap-Jonker, H. (2015). Verbeeldingskracht als denkmodus – over trauma, kunst, en zoeken naar zin. Psyche en Geloof 26 (1), 49-61. Link

2014

Schaap-Jonker, H. (2014). Godsrepresentaties 2.0: (neuro)psychologische mechanismen. . Psyche en Geloof 25(2), 107-116. Link

Schaap-Jonker, H. (2014). Van Calvijn tot ons brein: neuropsychologie en religie. Nederlands Theologisch Tijdschrift 68 (3), 211-226.

Schaap-Jonker, H. & Corveleyn, J. (2014). Mentalizing and religion: a promising combination for psychology of religion, illustrated by the case of prayer. Archive for the Psychology of Religion 36, 1-20 .

Braam, A.W., Schaap-Jonker, J., Van der Horst, M.H, Steunenberg, B., Beekman, A.T.F., van Tilburg, W. & Deeg, D.J.H. (2014). Twelve-Year History of Late-Life Depression and Subsequent Feelings to God. American Journal for Geriatric Psychiatry, 22(11) :1272-1281.

Braam, A.W., Noort, A., Schaap-Jonker, J., Deeg, D.J.H. (2014). Godsbeeld en depressie bij ouderen in Sassenheim: een detailverkenning naar schuldgevoelens. [God image and depression among older adults in Sassenheim: an exploratory study on feelings of guilt.]. Psyche & Geloof 21, 4, 263-274.

2013

Schaap-Jonker, H., Sizoo, B., Schothorst-van Roekel, J. & Corveleyn, J. (2013). Autism spectrum disorders and the image of God as a core aspect of religiousness. International Journal for the Psychology of Religion, 23 (2), 145-160. Link

2012

Schaap-Jonker, H. (red.) (2012). Zondagboek: meer beleven aan de kerkdienst. Zondagboek: meer beleven aan de kerkdienst. Zoetermeer: Boekencentrum. Link

Schaap-Jonker, H., Eurelings-Bontekoe, L, & Luyten, P. (2012). Godsbeeld, geloofsbeleving en religieuze orthodoxie: empirisch onderzoek in Nederland. In: Verhagen, P.J. & Megen, H.J.G.M. van (red.),. Handboek Psychiatrie, religie en spiritualiteit (353-364). Utrecht: Tijdstroom.

Schaap-Jonker, H., Schothorst-van Roekel, J. van & Sizoo, B. (2012). Het godsbeeld in relatie tot autistische trekken en kerkelijke achtergrond. Tijdschrift voor Psychiatrie 54 (5), 419-428. Link

Schaap-Jonker, H. (2012). Ik geloof in mezelf: religie en spiritualiteit in een uitblinkcultuur. [I believe in me: Religion and spirituality in a culture of shining.]. Nederlands Theologisch Tijdschrift 66 (4), 253-265.

Schaap-Jonker, H. (2012). Hoe je de jeugd inwijdt [Kind en kerkdienst]. De Waarheidsvriend 100(25), 14-15.

2011

Eurelings-Bontekoe, E.; Zwinkels, K.; Schaap-Jonker, H. & Edrisi, M. (2011). Formal characteristics of Thematic Apperception Test narratives of adult patients with an autism spectrum disorder. A preliminary study. Psychology 2(7), 687-693. Link

Schaap-Jonker, H. (2011). Communicatie tijdens de preek. De Wekker 120 (21), 17-19. Link

Schaap-Jonker, H. (2011). Het is er nooit niet - over autisme en geloof. De Hervormde Vrouw 59 (9), 12-15. Link

Schaap-Jonker, H. & Wijnen, H. van (red.) (2011). Alle aandacht: preken voor kinderen en jongeren. Zoetermeer: Boekencentrum. Link

Schaap-Jonker, H. (2011). Preken onder hoogspanning: gedachten over de vormgeving van de preek met het oog op kinderen en jongeren. In: Schaap-Jonker, H. & Wijnen, H. van (red.). Alle aandacht: preken voor kinderen en jongeren (53-70). Zoetermeer: Boekencentrum.

Schaap-Jonker, H. (2011). Gehechtheid, mentaliseren en Godsrepresentaties. Psyche en Geloof 22 (4), 226-232. Link

Schaap-Jonker, H. (2011). Mentaliseren en het leren aanvaarden dat Christus jou recht doet. In: Ascher, E., Heyen, H. & Schaap-Jonker, H. (red.). Hartstocht voor het mogelijke: Praktisch-theologische verkenningen opgedragen aan Evert Jonker (163-. Bergambacht: 2VM. Link

2010

Eurelings-Bontekoe, E.H.M. & Schaap-Jonker, H. (2010). A Moment of Anger, a Lifetime of Favor: Image of God, Personality, and Orthodox Religiosity. In: Verhagen, P.J., Praag, H.M., López-Ibor, J.J., Cox, J.L. & Moussaoui, D. (eds.). Psychiatry and Religion: Beyond Boundaries, 361-372. Chicester: Wiley Blackwell.

Dezutter, J., Luyckx, K., Schaap-Jonker, H., Büssing, A. & Hutsebaut, D. (2010). God image and happiness in chronic pain patients: the mediating role of disease interpretation. Pain Medicine. DOI 10.1111/j.1526-4637.2010.00827.x Link

Menken-Bekius, C. & Schaap-Jonker, H. (2010). Ervaring leert: de casus als instrument voor theoloog, pastor en geestelijk verzorger. Kampen: Kok. Link

Schaap-Jonker, H., Schothorst-van Roekel, J. (red.) (2010). Veilig bij God: over autisme, geloof en kerk. Heerenveen: Groen. Link

2009

Schaap-Jonker, H. (2009). Autisme en de kerkdienst. Waarheidsvriend 97 (45) 14-15. Link

Schaap-Jonker, H. & Eurelings-Bontekoe, E.H.M. (2009). Handleiding Vragenlijst Godsbeeld Versie 2. Uitgave in eigen beheer. Link

Schaap-Jonker, H. & Schothorst - van Roekel, J. van (2009). Onderzoek Autisme, godsbeeld en geloofsbeleving. Deel 1: Onderzoeksrapport. Uitgave in eigen beheer. Link

Schaap-Jonker, H. (2009). Ruimte om te horen - preken en de psyche van de luisteraars. Amersfoort: Areopagus. Link

2008

Menken-Bekius, C.J. & Schaap-Jonker, H. (2008). Communicatie met de hoorders. In: Meulen, H. Van der (red.). Als een leerling leren preken: Preekvoorbereiding stapsgewijs p. 90-99. Link

Braam, A.W., Mooi, B., Schaap Jonker, J. Tilburg, W. van & Deeg, D.J.H. (2008). God image and Five-Factor Model personality characteristics in later life: A study among inhabitants of Sassenheim in The Netherlands. Mental Health, Religion & Culture 11, 547-559. Link

Braam, A.W., Schaap Jonker, H., Mooi, B., Ritter, D. de, Beekman, A.T.F. & Deeg, D.J.H. (2008). God image, religious coping, and mood in old age; results from a community-based pilot study in the Netherlands. Mental Health, Religion & Culture 221-237. Link

Schaap-Jonker, H. (2008). Grootmoeders’ veilige berg in de bedstee en daarna: godsbeelden, religieuze cultuur en psychische gezondheid. Psyche & Geloof 19, 3-11.11. Link

Schaap Jonker, H, Eurelings-Bontekoe, E.H.M., Zock, H. & Jonker, E.R. (2008). Development and Validation of the Dutch Questionnaire God Image. Mental Health, Religion and Culture 11, 501-515. Link

Schaap-Jonker, H. (2008). Before the face of God: an interdisciplinary study of the meaning of the sermon and the hearer’s God Zürich: LIT Verlag. Link

2007

Schaap Jonker, H. (2007). Ohne den Hörer geht es nicht. Über die Rolle des Hörers und seiner psychischen Struktur im Predigtgeschehen. In: Bitter, G. & Heyen, H.K.(eds.). Wort und Hörer: Beispiele homiletischer Perspektiven, 30-43. Münster: LIT Verlag.

2006

Schaap-Jonker, J. (2006). Kennen en gekend worden: een praktisch-theologische beschouwing over godsbeelden. Theologia Reformata 49, 29-37. Link

2004

Schaap-Jonker, H. (2004). The varieties of God: Een overzicht van onderzoek naar godsbeelden. Nederlands Theologisch Tijdschrift 58, 124-141. Link

Schaap-Jonker, H. (2004). Hearing the sermon: A case study of purity and holiness. In: Ganzevoort, R.R. & Heyen, H. (eds.). Weal and woe: Practical-theological explorations of salvation and evil in biography 94-103. Münster: LIT Verlag.

2002

Schaap-Jonker, H., Eurelings-Bontekoe, E.H.M., Verhagen, P.J. & Zock, H. (2002). Image of God and personality pathology: an exploratory study among psychiatric patients. Mental Health, Religion & Culture 5, 55-71. Link

Contact





Vink voor het verzenden aan dat u geen spam robot bent, anders wordt uw mail niet verzonden.

Personalia

Op dit moment ben ik rector bij het Kennisinstituut Christelijke GGZ. Verder verricht ik onderzoek en schrijf ik aan artikelen en boeken.

Ik ben getrouwd met Klaasjan. Hij houdt zich eveneens bezig met de verstaanbaarheid van de preek (Schaapsound, onder andere geluidsinstallaties in kerken). Samen hebben we twee prachtige dochters: Mirthe en Janna. En een zoon: Geerten.


Van 2010 tot 2015 was ik werkzaam als universitair docent godsdienstpsychologie aan de Rijksuniversiteit Groningen, faculteit godgeleerdheid en godsdienstwetenschap. Van 2008 tot 2010 had ik diezelfde functie bij de Protestantse Theologische Universiteit in Kampen.

In 2002 trad ik als assistent in opleiding in dienst bij de toenmalige Theologische Universiteit Kampen, nu de Protestantse Theologische Universiteit. in 2008 promoveerde ik op het proefschrift 'Before the face of God: an interdisciplinary study of the meaning of the sermon and the hearer's God image, personality and affective state'. Klik hier voor de stellingen die zijn toegevoegd aan het proefschrift.

Vanaf 1999 tot 2002 was ik werkzaam in het middelbaar onderwijs, eerst als docente Engels en later als docente Godsdienst. In 2001 haalde ik aan het de Christelijke Hogeschool Ede mijn tweede- en eerstegraads bevoegdheid als docent Godsdienst.

In 1995 ben ik begonnen met de de studies Psychologie en Godgeleerdheid aan de Universiteit Leiden. Ik specialiseerde me in de Klinische en Gezondheidspsychologie en deed onderzoek binnen de psychiatrie naar de relatie tussen persoonlijkheidspathologie en geloofsbeleving. In 2000 behaalde ik cum laude het doctoraalexamen. Het doctoraalexamen Godgeleerdheid werd in 2001 cum laude behaald met als hoofdvak Godsdienstpsychologie.

Ik ben geboren in Tiel op 8 november 1977. Mijn middelbare schoolperiode heb ik doorlopen aan het Driestar College te Gouda en scholengemeenschap 'Guido de Brés' in Rotterdam, en ik slaagde in 1995 cum laude voor het eindexamen VWO.

Deze website is met zorg samengesteld en zowel het ontwerp als de inhoud zijn beschermd door nationale en internationale wetten betreffende intellectueel eigendom. Mocht de website fouten bevatten of is er onjuist met woord of beeld omgegaan, dan wordt het zeer gewaardeerd als u dit laat weten door contact op te nemen via het contactformulier.

Mogelijke schade die uit fouten op deze website voortvloeit kan niet worden verhaald bij de auteur of de ontwerper.



Vergeet niet de captcha bij het emailformulier aan te vinken!