Hanneke Schaap-Jonker

Godsdienstpsychologie

Welkom op mijn website!

Mijn naam is Hanneke Schaap-Jonker, en ik ben rector van het Kennisinstituut Christelijke GGZ, een gezamenlijk initiatief van Eleos en De Hoop GGZ, en daar verantwoordelijk voor wetenschappelijk onderzoek. Er zijn drie onderzoekslijnen, die zich richten op:

1. het effect van geloven op psychopathologie en behandeling,
2. de manier waarop geloof en geloofsbeleving beïnvloed worden door pathologie en behandeling, geloven onder invloed, en
3. continuïteit van zorg en de relatie met kerkelijke gemeenten.

Daarnaast houd ik me bezig met (behandel)methodiekontwikkeling en zorginnovatie wanneer het gaat om christelijk geloof en identiteit. Kennis extern delen behoort ook tot mijn taken. Meer info over het Kennisinstituut christelijke ggz kun je hier lezen. Verder ben ik gastdocent aan de Theologische Universiteit Kampen, waar ik colleges godsdienstpsychologie geef. In mijn eigen onderzoek richt ik me op psychologische processen in geloof, geloofsbeleving en geloofspraktijken. Een thema waar ik veel mee bezig ben is het godsbeeld van mensen.

Meer informatie over mij kun je hier vinden.

Actueel

De Vrouwenbijbel in productie

17 augustus 2016

Op het filmpje hierboven een mooi inkijkje bij de drukker die op dit moment bezig is met het drukken van de Vrouwenbijbel. Nog even wachten!

Presentatie Vrouwenbijbel

15 september 2016


Op 15 september wordt de Vrouwenbijbel gepresenteerd in de St. Janskerk te Gouda. Vanaf 19.30u is de kerk open. De aanvang van de presentatie is om 20.00 uur. Naast anderen zal ik als hoofdredacteur een lezing geven met de titel 'Van borstvoeding tot baarmoeder: hoe God zich openbaart in vrouwelijke beelden'. Ook Hennie Marsman zal een lezing geven met als titel 'Wie behoort deze jonge vrouw toe? Over de leefwereld van vrouwen in de tijd van de Bijbel'. Meer informatie over het veelzijdige programma en een aanmeldformulier zijn hier te vinden.

Overdenking HGJB-jaarthema

22 juni 2016

Bij het HGJB-jaarthema 'delen in overvloed' schreef ik een overdenking over Barnabas onder de titel 'er is altijd iets te delen'. Lees hier het hele verhaal.

Kennismakingsuitgave Vrouwenbijbel

11 februari 2016

Vandaag is er een kennismakingsuitgave van de Vrouwenbijbel (HSV) uitgekomen! Ik ben als hoofdredacteur betrokken bij dit project. Bekijk hier de kennismakingsuitgave met het boek Ruth en een toelichtend interview of ga naar www.devrouwenbijbel.nl.

Congres Psyche en Geloof

14 april 2016

Op 14 april ben ik dagvoorzitter bij een congres: Psyche en Geloof - Onvermengd en ongescheiden!'. Tijdens het congres wordt vanuit pastoraat en hulpverlening gezocht naar een gezamelijke basis met de waarde en kracht van beide benaderingen.
Meer informatie? Bekijk de flyer of surf naar tukampen.nl/psychegeloof.

Geloven is gezond

27 maart 2015

Vorig jaar ben ik geïnterviewd naar aanleiding van de uitkomst van wetenschappelijk onderzoek dat religieuze mensen minder psychische problemen hebben.
Lees het artikel.

Netwerkdag Dutch Biblebelt Netwerk

13 november 2015

Op 13 november houd ik een lezing over op de Netwerkdag van Dutch Biblebelt in Amsterdam. Het thema van de dag is: 'Het bevindelijk brein: over geloof, geest en genen'. Mijn lezing gaat over het onderwerp 'is onze God nog een verterend vuur? Lees meer.

Boekje over preken voor kinderen

26 september 2015

Het boekje 'Alle aandacht! - Preken voor kinderen en jongeren' is in de aanbieding! Voor €4,50 zijn de laatste exemplarenbij mij te koop. Neem contact op.

Columns voor de Hervormde Vrouwenbond

12 februari 2013

Ik schrijf tegenwoordig columns voor de Hervomde Vrouwenbond. Als je ze wilt lezen kunt je ze hier vinden. Veel leesplezier!

Zondag met kinderen

1 april 2012

Interesse in een boekje voor iedere zondag om als gezin bewuster met de zondag om te gaan? Hier kun je het bestellen.

Onderzoek

Op dit moment ben ik bezig met een onderzoek over Godsbeeld, persoonlijkheidsstructuur en religieuze orthodoxie.

Het godsbeeld heeft betrekking op God zoals Hij door mensen persoonlijk gezien en ervaren wordt. De vraag: Wie is God voor u? geeft inzicht in het godsbeeld.

Voor onderzoeksdoelen en psychodiagnostiek kan gebruik gemaakt worden van de Vragenlijst Godsbeeld (VGB).

Download de vragenlijst   -   Sluit de uitleg


logogodsbeeld

Wat is een godsbeeld?

Met het godsbeeld wordt God zoals gezien en ervaren door het individu bedoeld. Het godsbeeld omvat zowel emoties als cognities met betrekking tot God. Als een centraal element in de geloofsbeleving is het godsbeeld verbonden met het psychische leven en het levensverhaal van het individu en heeft het een diagnostische en therapeutische waarde.

Over de vragenlijst

De Vragenlijst Godsbeeld (VGB), een vertaling en bewerking van de Duitse ‘Skalen zur Religiösen Beziehung’, is een zelfbeoordelinglijst die het godsbeeld wil meten. De lijst onderzoekt welke gevoelens iemand ervaart in relatie tot God en hoe hij/zij het handelen van God waarneemt. De dimensie gevoelens ten opzichte van God heeft 17 items en bestaat uit 3 schalen, namelijk positieve gevoelens (POS), angst (ANG), en boosheid (BOO). De dimensie die betrekking heeft op het handelen van God bestaat uit 16 items, verdeeld over drie schalen, namelijk ondersteunend handelen (OSH), heersend/straffend handelen (HSH) en passiviteit (PAS) (d.w.z. God handelt niet). In totaal zijn er 33 items. Respondenten geven op een 5-puntsschaal aan in hoeverre de items overeenkomen met hun beleving (1 = helemaal niet van toepassing, 5 = helemaal van toepassing). De vragenlijst is bedoeld voor volwassenen met een goed begrip van de Nederlandse taal, en kan individueel en groepsgewijs worden afgenomen. Afname duurt ongeveer vijftien minuten.

Normering

Om een betrouwbaar en valide instrument te construeren is een studie uitgevoerd onder 804 Nederlandse respondenten die behoorden tot verschillende religieuze denominaties. 244 respondenten waren in behandeling bij een GGZ-instelling. Zowel kerkelijke denominatie als mentale gezondheid blijkt een effect te hebben op het godsbeeld. Daarom zijn normscores berekend voor de totale groep, voor de niet-psychiatrische, en voor de psychiatrische subgroep. Verder zijn normscores berekend voor de verschillende kerkelijke groepen.
In 2009 is een studie onder Ggz-cliënten met een diagnose in het autistische spectrum uitgevoerd. Een autisme spectrum stoornis ??

Handleiding

De normeringstabellen zijn opgenomen in de ‘Handleiding Vragenlijst Godsbeeld’. Daarnaast biedt de handleiding een omschrijving van de vragenlijst en van de afzonderlijke schalen, en geeft zij informatie over de theoretische achtergronden en psychometrische kwaliteiten van de vragenlijst. Ook is een overzicht van relevante literatuur opgenomen.

Voor de volledige vragenlijst klik hier.
Voor de handleiding klik hier.
Voor de digitale scoringsfiles klik hier.

Wilt u de VGB gebruiken voor wetenschappelijk onderzoek, dan dient u contact met de auteur op te nemen.


Meer onderzoek waar ik aan werk is te vinden op de website van het Kennisinstituut Christelijke GGZ

Hieronder vindt u nog een overzicht van afgronde projecten. Bijbehorende publicaties vindt u hier.

  • Godsbeeld en autisme spectrum stoornissen
    Dit onderzoek is gedaan op verzoek van een GGZ-instelling. Wilt u ook onderzoek laten verrichten? Neem dan contact op.
  • Godsbeeld en het horen van de preek
    2002-2008: onderzoek relatie betekenis van de preek - godsbeeld, persoonlijkheid en gemoedstoestand van de hoorder
  • Godsbeeld, geestelijke gezondheid en religieuze cultuur
    2005-2006: alideringsstudie VGB; godsbeeld, geestelijke gezondheid, religieuze denominatie; persoonlijk godsbeeld - normatieve godsbeeld
  • Godsbeeld, geestelijke gezondheid en religieuze cultuur
    2000: onderzoek godsbeeld en persoonlijkheidspathologie.

Publicaties

2016

Schaap-Jonker, H., Egberink, I.J.L, Braam, A.W. & Corveleyn, J. (2016). An Item Response Theory Analysis of the Questionnaire God Representations. International Journal for the Psychology of Religion.
DOI: 10.1080/10508619.2014.1003520

Schaap-Jonker, H. & F. van den Berg (2016). Autisme, geloof en kerk: een moeizame combinatie? Onderweg 2 (13), 8-11

Schaap-Jonker, H. (red.)(2016). Vrouwenbijbel. Heerenveen: Jongbloed

2015

Schaap-Jonker, H. (2015). Zelfontplooiing en kwetsbaarheid binnen de matrix van autonomie en verbondenheid: een godsdienstpsychologisch perspectief. In: Paul, H. & Slob, W. (red.), Zelfontplooiing: een theologische peiling (61-76). Zoetermeer: Boekencentrum.

Schaap-Jonker, H. (2015). Relationele ervaringen. [serie Godsbeeld, in relatie tot mensbeeld]. Waarheidsvriend, 16 oktober 2015

Schaap-Jonker, H. (2015). 'Ken je dat gevoel dat iemand je niet moet?' Over geloof, gevoel en godsbeeld. Onderweg 1 (20), 54-56, 31 oktober 2015

Muthert, H. & Schaap-Jonker, H. (2015). Verbeeldingskracht als denkmodus – over trauma, kunst, en zoeken naar zin. Psyche en Geloof 26 (1), 49-61.

2014

Schaap-Jonker, H. (2014). Godsrepresentaties 2.0: (neuro)psychologische mechanismen. Psyche en Geloof 25(2), 107-116.

Schaap-Jonker, H. (2014). Van Calvijn tot ons brein: neuropsychologie en religie. Nederlands Theologisch Tijdschrift 68 (3), 211-226.

Schaap-Jonker, H. & Corveleyn, J. (2014). Mentalizing and religion: a promising combination for psychology of religion, illustrated by the case of prayer. Archive for the Psychology of Religion 36. , 1-20

Braam, A.W., Schaap-Jonker, H., Van der Horst, M.H, Steunenberg, B., Beekman, A.T.F., van Tilburg, W. & Deeg, D.J.H. (2014). Twelve-Year History of Late-Life Depression and Subsequent Feelings to God. American Journal for Geriatric Psychiatry, 22(11) :1272-1281

Braam, A.W., Noort, A., Schaap-Jonker, J., Deeg, D.J.H. (2010). Godsbeeld en depressie bij ouderen in Sassenheim: een detailverkenning naar schuldgevoelens. [God image and depression among older adults in Sassenheim: an exploratory study on feelings of guilt.] Psyche & Geloof 21, 4, 263-274

2013

Schaap-Jonker, H., Sizoo, B., Schothorst-van Roekel, J. & Corveleyn, J. (2013). Autism spectrum disorders and the image of God as a core aspect of religiousness. International Journal for the Psychology of Religion, 23 (2), 145-160.

2012

Schaap-Jonker, H. (red.) (2012). Zondagboek: meer beleven aan de kerkdienst. Zoetermeer: Boekencentrum.

Schaap-Jonker, H., Eurelings-Bontekoe, L, & Luyten, P. (2012). Godsbeeld, geloofsbeleving en religieuze orthodoxie: empirisch onderzoek in Nederland. In: Verhagen, P.J. & Megen, H.J.G.M. van (red.), Handboek Psychiatrie, religie en spiritualiteit (353-364). Utrecht: Tijdstroom.

Schaap-Jonker, H., Schothorst-van Roekel, J. van & Sizoo, B. (2012). Het godsbeeld in relatie tot autistische trekken en kerkelijke achtergrond. Tijdschrift voor Psychiatrie, 54 (5), 419-428.

Schaap-Jonker, H. (2012). Ik geloof in mezelf: religie en spiritualiteit in een uitblinkcultuur. [I believe in me: Religion and spirituality in a culture of shining.] Nederlands Theologisch Tijdschrift 66 (4), 253-265.

Schaap-Jonker, H. (2012). Hoe je de jeugd inwijdt [Kind en kerkdienst]. De Waarheidsvriend, 100(25), 14 - 15.

2011

Eurelings-Bontekoe, E.; Zwinkels, K.; Schaap-Jonker, H. & Edrisi, M. (2011). Formal characteristics of Thematic Apperception Test narratives of adult patients with an autism spectrum disorder. A preliminary study. Psychology 2(7); 687-693.

Schaap-Jonker, H. (2011). Communicatie tijdens de preek. De Wekker 120 (21), 17-19.

Schaap-Jonker, H. (2011). ‘Het is er nooit niet’- over autisme en geloof. De Hervormde Vrouw 59 (9), 12-15.

Schaap-Jonker, H. & Wijnen, H. van (red.) (2011). Alle aandacht: preken voor kinderen en jongeren. Zoetermeer: Boekencentrum.

Schaap-Jonker, H. (2011). Preken onder hoogspanning: gedachten over de vormgeving van de preek met het oog op kinderen en jongeren. In: Schaap-Jonker, H. & Wijnen, H. van (red.). Alle aandacht: preken voor kinderen en jongeren (53-70). Zoetermeer: Boekencentrum.

Schaap-Jonker, H. (2011). Gehechtheid, mentaliseren en Godsrepresentaties. Psyche en Geloof, 22 (4), 226-232.

Schaap-Jonker, H. (2011). Mentaliseren en het leren aanvaarden dat Christus jou recht doet. In: Ascher, E., Heyen, H. & Schaap-Jonker, H. (red.), Hartstocht voor het mogelijke: Praktisch-theologische verkenningen opgedragen aan Evert Jonker (163-174). Bergambacht: 2VM.

2010

Eurelings-Bontekoe, E.H.M. & Schaap-Jonker, H. (2010). A Moment of Anger, a Lifetime of Favor: Image of God, Personality, and Orthodox Religiosity. In: Verhagen, P.J., Praag, H.M., López-Ibor, J.J., Cox, J.L. & Moussaoui, D. (eds.) Psychiatry and Religion: Beyond Boundaries, 361-372. Chicester: Wiley Blackwell.

Dezutter, J., Luyckx, K., Schaap-Jonker, H., Büssing, A. & Hutsebaut, D. (2010). God image and happiness in chronic pain patients: the mediating role of disease interpretation. Pain Medicine. DOI 10.1111/j.1526-4637.2010.00827.x

Menken-Bekius, C. & Schaap-Jonker, H. (red.) (2010). Ervaring leert: de casus als instrument voor theoloog, pastor en geestelijk verzorger. Kampen: Kok.

Schaap-Jonker, H., Schothorst-van Roekel, J. (red.) (2010). Veilig bij God: over autisme, geloof en kerk. Heerenveen: Groen.

2009

Schaap-Jonker, H. (2009). Autisme en de kerkdienst. Waarheidsvriend 97 (45), 14-15..

Schaap-Jonker, H. & Eurelings-Bontekoe, E.H.M. (2009). Handleiding Vragenlijst Godsbeeld Versie 2. Uitgave in eigen beheer.

Schaap-Jonker, J. & Schothorst - van Roekel, J. van (2009). Onderzoek Autisme, godsbeeld en geloofsbeleving. Deel 1: Onderzoeksrapport. Uitgave in eigen beheer.

Schaap-Jonker, H. (2009). Ruimte om te horen - preken en de psyche van de luisteraars. Amersfoort: Areopagus.

2008

Menken-Bekius, C.J. & Schaap-Jonker, H. (2008). Communicatie met de hoorders. In: Meulen, H. Van der (red.). Als een leerling leren preken: Preekvoorbereiding stapsgewijs, p. 90-99. Zoetermeer: Boekencentrum.

Braam, A.W., Mooi, B., Schaap Jonker, J. Tilburg, W. van & Deeg, D.J.H. (2008). God image and Five-Factor Model personality characteristics in later life: A study among inhabitants of Sassenheim in The Netherlands. Mental Health, Religion & Culture 11, 547-559.

Braam, A.W., Schaap Jonker, H., Mooi, B., Ritter, D. de, Beekman, A.T.F. & Deeg, D.J.H. (2008). God image, religious coping, and mood in old age; results from a community-based pilot study in the Netherlands. Mental Health, Religion & Culture 11, 221-237.

Schaap-Jonker, H. (2008). Grootmoeders’ veilige berg in de bedstee en daarna: godsbeelden, religieuze cultuur en psychische gezondheid. Psyche & Geloof 19, 3-11.

Schaap Jonker, H, Eurelings-Bontekoe, E.H.M., Zock, H. & Jonker, E.R. (2008). Development and Validation of the Dutch Questionnaire God Image. Mental Health, Religion and Culture 11, 501-515.

Schaap-Jonker, H. (2008). Before the face of God: an interdisciplinary study of the meaning of the sermon and the hearer’s God image, personality and affective state. Zürich: LIT Verlag.

Summary Samenvatting Zusammenfassung
Table of contents Frequency tables Hierarchic regression models

Ouder dan 2008

Schaap-Jonker, H., Eurelings-Bontekoe, E.H.M., Verhagen, P.J. & Zock, H. (2002). Image of God and personality pathology: an exploratory study among psychiatric patients. Mental Health, Religion & Culture, 5, 55-71.

Schaap-Jonker, H. (2004). Hearing the sermon: A case study of purity and holiness. In: Ganzevoort, R.R. & Heyen, H. (eds.). Weal and woe: Practical-theological explorations of salvation and evil in biography, 94-103. Münster: LIT Verlag.

Schaap-Jonker, H. (2004). The varieties of God: Een overzicht van onderzoek naar godsbeelden. Nederlands Theologisch Tijdschrift 58, 124-141.

Schaap-Jonker, J. (2006). Kennen en gekend worden: een praktisch-theologische beschouwing over godsbeelden. Theologia Reformata 49, 29-37. Abstract

Schaap Jonker, H. (2007). Ohne den Hörer geht es nicht. Über die Rolle des Hörers und seiner psychischen Struktur im Predigtgeschehen. In: Bitter, G. & Heyen, H.K.(eds.) Wort und Hörer: Beispiele homiletischer Perspektiven, 30-43. Münster: LIT Verlag.

Schaap Jonker, H, Eurelings-Bontekoe, E.H.M., Zock, H. & Jonker, E.R. (2007). The Personal and Normative Image of God: the Role of Religious Culture and Mental Health. Archive for the Psychology of Religion 29, 305-318.

Contact





Vink voor het verzenden aan dat u geen spam robot bent, anders wordt uw mail niet verzonden.

Personalia

Op dit moment ben ik rector bij het Kennisinstituut Christelijke GGZ. Verder verricht ik onderzoek en schrijf ik aan artikelen en boeken.

Ik ben getrouwd met Klaasjan. Hij houdt zich eveneeens bezig met de verstaanbaarheid van de preek (Schaapsound, onder andere geluidsinstallaties in kerken). Samen hebben we twee prachtige dochters: Mirthe en Janna. En een zoon: Geerten.


Van 2010 tot 2015 was ik werkzaam als universitair docent godsdienstpsychologie aan de Rijksuniversiteit Groningen, faculteit godgeleerdheid en godsdienstwetenschap. Van 2008 tot 2010 had ik diezelfde functie bij de Protestantse Theologische Universiteit in Kampen.

In 2002 trad ik als assistent in opleiding in dienst bij de toenmalige Theologische Universiteit Kampen, nu de Protestantse Theologische Universiteit. in 2008 promoveerde ik op het proefschrift 'Before the face of God: an interdisciplinary study of the meaning of the sermon and the hearer's God image, personality and affective state'. Klik hier voor de stellingen die zijn toegevoegd aan het proefschrift.

Vanaf 1999 tot 2002 was ik werkzaam in het middelbaar onderwijs, eerst als docente Engels en later als docente Godsdienst. In 2001 haalde ik aan het de Christelijke Hogeschool Ede mijn tweede- en eerstegraads bevoegdheid als docent Godsdienst.

In 1995 ben ik begonnen met de de studies Psychologie en Godgeleerdheid aan de Universiteit Leiden. Ik specialiseerde me in de Klinische en Gezondheidspsychologie en deed onderzoek binnen de psychiatrie naar de relatie tussen persoonlijkheidspathologie en geloofsbeleving. In 2000 behaalde ik cum laude het doctoraalexamen. Het doctoraalexamen Godgeleerdheid werd in 2001 cum laude behaald met als hoofdvak Godsdienstpsychologie.

Ik ben geboren in Tiel op 8 november 1977. Mijn middelbare schoolperiode heb ik doorlopen aan het Driestar College te Gouda en scholengemeenschap 'Guido de Brés' in Rotterdam, en ik slaagde in 1995 cum laude voor het eindexamen VWO.

Deze website is met zorg samengesteld en zowel het ontwerp als de inhoud zijn beschermd door nationale en internationale wetten betreffende intellectueel eigendom. Mocht de website fouten bevatten, dan wordt het zeer gewaardeerd als u dit laat weten door contact op te nemen via het contactformulier.

Mogelijke schade die uit fouten op deze website voortvloeit kan niet worden verhaald bij de auteur of de ontwerper.

Inloggen is nog niet mogelijk